پێداچوونێن بەندێ 14

1 ٲ- کەرتبونا ناوکی ب- نیڤ تەمەن ج- پێکڤەلکانا ناوکی 2 د 3 ب 4 ٲ 5 ج 6 د 7 ج

8 رویدان وماددێن تیشکدەر ، بەرمایک کو ب هزارێن سالان دمینن تیشکدەر .

9 دیتنا ڕێیەکێ بۆ پەیداکرنا وزا کارەبێ و بارێ پلازما .

10 ژبەر کو بەشەک ژ ماددێ دهێتە گوهۆرین بۆ وزە ، بارستا بەرهەمان دێ کێمتربیت ژ بارستا ماددێن دەستپێکێ .
11 چارێکا بڕا سەرەکی یا ڤەمای ، ئانکو دوو نیڤ تەمەن بوورین 2×14=28 ڕۆژ
ـــــــــــ ـ ــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

الترجمة العربية

١ أ الإنشطار النووي

ب العمر النصفي

ج الإندماج النووي

٢ د ٣ ب ٤ أ ٥ ج ٦ د ٧ ج

٨ الحوادث والمواد المشعة ، الفضلات التي وعلى مدار آلاف السنين تبقى مشعة .

٩ إيجاد طريقة للحصول على الطاقة الكهربائية و حالة البلازما .

١٠ لأن جزءآ من المادة يتحول إلى طاقة ، كتلة المواد الناتجة تكون أقل من كتلة المواد الأولية . ١١ ربع الكمية باقي أو مرور عمرين نصفي ٢×١٤ = ٢٨ يوم



بەندێ 14

بەندێ 14 پشکا 2

1

ٲ – پێکڤەلکانا ناووکی

ب – کارلێکا ناوکی یا زنجیرەدار

2 د – دوانۆکسیدی کاربۆن کێمتر ژێ دهێت .

3 کەرتبوونا ناووکێ ، بڕەکا کێم ژ سوتەمەنیا کەرتبوونا ناوکی وزەکا مەزن ژێ بەرهەمدهێت .

4 پێکڤەلکانا ناووکی

5 نیوترۆن

6 بەشەک ژ بارستا ناووکێ . 7 27

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ـــــــــ

الترجمة العربية

١

أ الإندماج النووي

ب التفاعل النووي المتسلسل

٢ د

٣ الإنشطار النووي ، كمية قليلة من وقود الإنشطار النووي يبعث كمية كبيرة من الطاقة.

٤ الإندماج النووي

٥ نيوترون

٦ قسم من كتلة النواة . ٧ ٢٧

بەندێ 14 پشکا 2

بەندێ 14 پشکا 1

 1  چالاکییا تیشکدانێ بۆ ماددەکێ تیشکدەر بۆ نیڤەکا هەبیت پشتی بۆرینا دەمەکی بڕا وی نیڤ تەمەنە .   2 ٲ –

 3 بێکرێل ئەو کانزایێ تیشکدەر دانا لسەر تابلۆیەکی فۆتۆگرافی یا پێچایی ب کاغەزەکێ ، شبەر کەشێ گرتی ب ئەوران ، ماددە دانا لسەر ڕەفا پەرتووکخانێ ، پشتی چەند ڕۆژان تابلۆیا فۆتۆگرافی دیار بوو و وێنە ڕوون یا کانزای دیت .

4 مفا : ٲ- دەستنیشانکرنا تەمەنێ بەردبوان ، ب- دەستنیشانکرنا هندەک ئارێشێن ساخلەمیێ .زیــان : ٲ- داخوارنا کانزا ، ب- زیانێ دگەهینیتە خانێن زیندەوەران .          5    دەمێ ئێک چارێک بمینیت واتە دوو نیڤ تەمەن ‌بۆرینە                   2 × 1.3 = 2.6 ملیار سال     

6  چار نیڤ تەمەن . 7 تەنوکێن ئەلفا : دشێین ڕاوەستینن ب کاغەزەکێ ، تەنوکێن بێتا : دشێین ڕاوەستینن ب پەڕەکی ئەلەمنیوم ، تەنوکێن گاما : دشێین ڕاوەستینن ب قورقشمی یان کۆنکرێتێ چیمەنتۆ . 8  چونکی نیڤ تەمەنێ یۆرانیوم – 238 گەلەک یێ مەزنە ب بەراوردکرن دگەل تەمەنێ تیرێ یێ خەملاندی ،   وب ڤێ چەندێ بڕەکا کێم ژ یورانیومی یا شیبوویی .وهەروسا پێشبینی ناهێتە کرن کو یۆرانیوم دناڤ دارێ دا هەبیت . 9 تەنوکێ ئەلفا ژ دوو پرۆتۆن و دوو نیۆترۆن پێکدهێت ، هایدرۆجین – 3 شیبوونا ئەلفا بسەردا ناهێت چونکی ژ دوو نیۆترۆن و ئێک پرۆتۆن پێکدهێت 

بەندێ 14 پشکا 1

ــــــــــــــــــ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ

الترجمة العربية 

١  النشاط الإشعاعي لمادة مشعة  للنصف المتبقي بعد قضاء مدة زمنية كميته هو العمر النصفي .

٢  أ

٣   بيكريل وضع ذلك الفلز المشع على لوح فوتوغرافي بعد أن غطاه بورقة بسبب الجو الدائم ، وضع اللوح على حافة المكتبة وبعد بضعة أيام ظهر اللوح وعليه صورة الفلز .

٤  الفوائد  : أ تحديد عمر المتحجرات  ، ب تشخيص بعض المشاكل الصحية .

  المسائل:  أ  تآكل الفلزات ،   ب  يسبب الضرر للمواد الحية .

٥  عندما يبقى ربع المادة المشعة فهذا يعني عمران نصفيان أي                  ٢  ×  ١،٣  =  ٢،٦ مليار سنة  .

٦  أربعة أعمار نصفية 

٧   جسيمات ألفا : ممكن ايقافها بورقة  ، جسيمات بيتا : ممكن إيقافها برقاقة ألمنيوم  ، أشعة كاما : ممكن إيقافها بالرصاص أو كونكريت الأسمنت .

٨   لأن العمر النصفي لليورانيوم- ٢٣٨ طويل جدآ  مقارنة بعمر الرمح المقدر وبهذا تكون كمية قليلة جدآ من اليورانيوم قد إضمحلت ، وكذلك لا يتوقع وجود اليورانيوم في الخشب .

٩ يتكون جسيم ألفا من بروتونين و نيوترونين ، هایدرۆدوجین – ٣ لا يتعرض لإضمحلال ألفا لأنه يتكون من نيوترونين و بروتون واحد .